Ms Estonia

Vrijwel meteen na de ramp met de veerboot Estonia op de Oostzee in september 1994 vormde zich in mijn gedachten de eerste schetsen voor de roman die ik uiteindelijk in januari 2002 voltooid heb.

De roman moest voor mijn gevoel iets hebben van een familiekroniek met daarin de Estonia-ramp als een prisma van alle verhaallijnen. Niet alleen een personage met een mystieke uitstraling opvoeren was mijn bedoeling, maar ook het contrast voelbaar maken tussen Oost en West, het sprankelende Stockholm en het tot heden onderbelichte Estland.

De veerboot Estonia, pas enkele jaren in dienst op de route Tallinn - Stockholm, was voor vele Estlanders een baken voor de toenadering tot het Westen. Ineens konden Estlanders, die hun hele leven als Sovjets versleten waren, op een uitermate luxueus schip naar het westen afreizen. De Estonia bracht twee naties tezamen, want vanuit Stockholm ontstond er gelijktijdig een ongekende belangstelling voor een weekend Tallinn met twee overnachtingen aan boord van de Estonia. En op dat schip verbroederden beide volkeren.

De haven van Tallinn verwelkomt sinds de onafhankelijkheid van 1990 duizenden toeristen vanuit het nabijgelegen Finland en vanuit Zweden. Men is ervan overtuigd dat Estland in de nabije toekomst ontdekt zal gaan worden door de West-Europese toerist, die in zijn speurtocht naar nog niet bezochte oorden zeer zeker de Baltische Staten zal ontdekken.

In de tijd van de onderdrukking was er een oude Estse legende die stelde dat op een dag een groot wit schip het land zou bevrijden. Veel mensen zagen in de Estonia dat 'schip van bevrijding'. De Estonia stak tweemaal per week de Oostzee over en was het pronkstuk van de haven. Met een lengte van 157 meter, 1190 hutten, een autodek voor 370 voertuigen en alle denkbare luxe voor 1400 passagiers was het schip een gigant te noemen. In de weekenden was het steevast volgeboekt. 'Boozecruises' werden de overtochten genoemd. De belastingvrije drank was een enorme trekpleister. Vijf jaar trotseerde het schip de najaarsstormen. In september 1994 ging het mis. Vroeg in de nacht van 27 op 28 september om precies te zijn. Ofschoon de ware toedracht van de ramp nooit achterhaald is, blijft het waarschijnlijk dat het afbreken van de boegdeur de ondergang ingezet heeft (De Estonia was een zogenaamde 'roll-on roll-off' veerboot, met grote deuren aan de voor- en achterzijde om het laden en lossen te bespoedigen). De trieste balans die op de ochtend van donderdag 28 september 1994 kon worden opgemaakt bestond uit 852 slachtoffers, waarvan er slechts 95 teruggevonden zijn. Niet meer dan 137 mensen overleefden de ramp. In Zweden en Estland wordt de ramp met de veerboot Estonia nu reeds jaren in één adem genoemd met de controversiële afwikkeling waar catastrofes van een dergelijk omvang mee geplaagd worden.

Binnenkort is het tien jaar geleden dat de ramp plaats had. Tot heden zijn er maar liefst 80 publicaties, handelend over de ramp, in Zweden en elders in Scandinavie op de markt gebracht. Een drietal hiervan betreft romans, de overige zijn non-fictie boeken, die uitweiden over de oorzaak van de ramp.

In 'Overtocht naar Zweden' probeer ik de gevoelens van betrokkenen te respecteren en de lijdensweg van de nabestaanden te verwoorden in de personen van Carl en Per Hansson.

Bij het schrijven heb ik altijd de mogelijkheid voor ogen gehouden dat het boek ooit in Zweden gepubliceerd zal worden. Ik draag het boek dan ook op aan 'alle kinderen van de zee'.